Башпаанек издөөчүлөрдүн акысыз адвокатка укугу бар
Бул Legal Aid деп аталат. Мамлекет адвокатыңызга төлөйт. Сиз эч нерсе төлөбөйсүз.
📘
Legal Aid деген эмне
Мамлекет адвокатыңызга төлөйт

Legal Aid — бул мамлекеттик акысыз юридикалык жардам программасы. Эгер адвокатка акча төлөй албасаңыз — мамлекет сиз үчүн төлөйт.

Asylum seekers үчүн бул автоматтык түрдө:

✓ Баш калка (asylum) иштери — Legal Aid чегинде
✓ Киреше текшерүүсү (means test) — asylum үчүн талап кылынбайт
✓ Юрист арызды сиз үчүн берет — сиз өзүңүз эч нерсе тариздебейсиз
✓ Бардык этаптарды камтыйт: биринчи кеңештен апелляцияга чейин

Legal Aid эмнени камтыйт:

✓ Биринчи кеңеш берүү жана ишти баалоо
✓ Баш калка арызын даярдоо жана берүү
✓ Интервьюда өкүлдүк кылуу
✓ First-tier Tribunal-да апелляция
✓ Upper Tribunal-да апелляция
✓ Judicial Review (сот аркылуу кайра кароо)
✓ Fresh claim (жаңы далилдер болгондо кайра арыз)

🔍
Акысыз адвокатты кантип алуу
Кадам артынан кадам — издөөдөн дайындоого чейин

Сиз Legal Aid-ке өзүңүз арыз бербейсиз. Сиз юрист таап — ал бардыгын сиз үчүн тариздейт. Мына кантип иштейт:

1
Legal Aid келишими бар юрист табыңыз
Бардык юристтер Legal Aid боюнча иштебейт. Legal Aid Agency менен келишими бар юристтерди издеңиз. Биздин маалымдамалыкта Legal Aid бар юристтер белгиленген.
2
Чалыңыз же кабылдоого барыңыз
Мындай деңиз: «I'm an asylum seeker and I need Legal Aid representation.» Юрист сиздин ишиңизди баалайт.
3
Юрист Legal Aid-ке арыз берет
Эгер юрист сиздин ишиңизди алса — ал өзү каржылоого арыз берет. Сизге макулдук формасына кол коюу гана керек.
4
Legal Aid макулданды — юрист ишин баштайт
Asylum иштери боюнча адатта тез макулданат. Андан кийин юрист сизди бардык этаптарда акысыз өкүлдүк кылат.
Юрист табуу → Legal Aid укугун текшерүү →
🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿
Англия жана Уэльс
Legal Aid Agency (LAA)

Ким башкарат: Legal Aid Agency (LAA) — Юстиция министрлигинин бөлүгү. Мыйзам: LASPO Act 2012.

Кимдин укугу бар:

✓ Asylum seekers — автоматтык түрдө, кирешени текшерүүсүз
✓ Humanitarian protection (гуманитардык коргоо)
✓ Адам соодасынын курмандыктары (trafficking / modern slavery)
✓ Үй-бүлөлүк зомбулуктун курмандыктары
✓ Коштобогон балдар (UASC)
✓ Detention (кармоо) — шашылыш жардам
✓ ECHR 2 жана 3-беренелери боюнча иштер (Европалык конвенция)

Киреше текшерүүсү (means test):

Эгер сиз Home Office колдоосун (Section 95/98 NASS) алсаңыз — сиз киреше текшерүүсүнөн автоматтык түрдө өтөсүз. Калгандары үчүн: киреше айына £2,657-ден ашпоосу, аманат £3,000-ден ашпоосу керек.

Legal Aid эмнени камтыбайт:

✗ Кадимки иммиграциялык иштер (жумуш визасы, үй-бүлөлүк виза)
✗ Депортация иштери — баш калка укугу бар учурлардан башка
✗ Asylum claim-сиз иммиграциялык кеңеш

Юристти кантип табуу керек:

GOV.UK сайтында Legal Aid келишими бар юристтерди издөө бар. Же биздин маалымдамалыкты колдонуңуз — Legal Aid бар юристтер белгиленген.

GOV.UK-те юрист табуу → Биздин маалымдамалык →
🏴󠁧󠁢󠁳󠁣󠁴󠁿
Шотландия
Scottish Legal Aid Board (SLAB)

Ким башкарат: Scottish Legal Aid Board (SLAB). Шотландияда өзүнүн Legal Aid системасы бар — Англияга караганда кеңирээк. LASPO бул жерде иштебейт.

Жардам түрлөрү:

Advice and Assistance — акысыз кеңеш жана документтерге жардам
ABWOR (Assistance By Way of Representation) — трибуналда өкүлдүк кылуу
Civil Legal Aid — сотто жана Judicial Review-да (Court of Session) толук өкүлдүк кылуу

Asylum seekers үчүн:

✓ Asylum жана immigration иштери Legal Aid менен камтылат
✓ Asylum support алгандар — киреше текшерүүсүнөн автоматтык түрдө өтөт
✓ UK жараны болуунун кереги жок — Legal Aid бардыгына жеткиликтүү
✓ No Recourse to Public Funds (NRPF) учурунда да жеткиликтүү
✓ Юрист SLAB аркылуу арыз берет

Жардам берген уюмдар:

Scottish Refugee Council — юрист издөөгө жардам
Positive Action in Housing — турак жай жана юридикалык жардам
Legal Services Agency (Глазго) — акысыз юристтер

Шотландиядан юрист табуу →
🇬🇧
Түндүк Ирландия
Legal Services Agency NI (LSANI)

Ким башкарат: Legal Services Agency Northern Ireland (LSANI) — Department of Justice NI бөлүгү. LASPO бул жерде иштебейт — өзүнүн мыйзамдары бар.

Asylum seekers үчүн:

✓ Asylum жана immigration иштери Legal Aid менен камтылат
✓ Киреше текшерүүсү — арыз берүүдөн мурунку 7 күн ичинде
✓ NASS support алгандар — адатта өтөт (Home Office destitution тастыктаган)
✓ First-tier Tribunal, Upper Tribunal, Judicial Review камтылат
✓ Trafficking / modern slavery курмандыктары — камтылат

Кантип алуу керек:

Түндүк Ирландияда immigration/asylum Legal Aid боюнча иштеген solicitor табыңыз. Юрист LSANI-ге арыз берет.

Уюмдар:

Law Centre NI — акысыз юридикалык кеңештер, тел: (028) 9024 4401
Bryson Intercultural — качкындарга жардам
STEP NI — asylum seekers-ке колдоо

LSANI байланыш: тел. 028 9040 8888, email: [email protected]

Түндүк Ирландиядагы Legal Aid →
Legal Aid баш тартылса эмне кылуу
Кайра кароо, ECF, акысыз уюмдар

Баш тартуу — бул аягы эмес. Бир нече вариант бар:

1. Кайра кароону сураңыз (Review)
Сиздин юрист чечимди кайра кароону сурай алат. Кошумча документтер берилсе, көбүнчө жардам берет.
2. Exceptional Case Funding (ECF) — Англия жана Уэльс гана
Эгер сиздин ишиңиз Legal Aid чегине кирбесе, бирок баш тартуу сиздин укуктарыңызды (ECHR) бузса — Exceptional Case Funding-ке арыз берүүгө болот. Юрист CIV ECF1 формасын толтурат. Кароо мөөнөтү: 25 жумуш күнү (шашылыш — 10 күн). Иммиграция — бардык ECF арыздардын 62%. Шотландия менен Түндүк Ирландияда ECF керек эмес — ал жерде Legal Aid кеңирээк.
3. Акысыз уюмдар
Legal Aid болбосо да — акысыз жардам берген уюмдар бар:

ASAP (Asylum Support Appeals Project) — апелляцияларга жардам
Refugee Legal Centre — акысыз юристтер
Refugee Action — юрист издөөгө жардам
Asylum Aid — asylum seekers-ке юридикалык жардам
Migrants' Law Project — pro bono юристтер
Immigration Law Practitioners' Association (ILPA) — юристтерге жолдомо

Pro bono юристтер: Кээ бир юристтер жана барристерлер Legal Aid-ден баш тартылгандар үчүн акысыз (pro bono) иштешет. Жогорудагы уюмдардан сураңыз.

⚠️
Көп кездешүүчү көйгөйлөр
Юрист иш албайт, начар юрист, жакында юрист жок
«Юрист жаңы иштер албайм дейт»
Бул көп кездешкен көйгөй — Legal Aid юристтеринде орун саны чектелүү (matter starts). Бир нече юристке чалыңыз. Биздин маалымдамалыкты колдонуңуз. Migrant Help-тен (0808 8010 503) юрист табууга жардам сураңыз.
«Юрист начар иштейт / жооп бербейт»
Сиздин юристти алмаштырууга укугуңуз бар! Legal Aid келишими бар башка юрист табыңыз, жаңы юрист ишти которууну тариздейт. Ошондой эле SRA (Solicitors Regulation Authority) же Legal Ombudsman-га даттана аласыз.
«Менин жанымда Legal Aid юристтери жок»
Көп юристтер телефон жана email аркылуу алыстан иштешет. Юристке жеке баруунун кереги жок. Бүт Англия боюнча юристтерди издеңиз — жалгыз өз шаарыңыздан эмес.
«Юрист акча сурайт»
Legal Aid юристи asylum иши үчүн сизден акча сурабоосу керек. Эгер юрист төлөм талап кылса — бул Legal Aid келишими жок юрист болушу мүмкүн же бул алдамчылык. Юристти SRA сайтынан текшериңиз.
📞
Пайдалуу байланыштар
Телефондор, сайттар, уюмдар
Билүүңүз керек негизги нерсе
1. Башпаанек издөөчүлөрдүн Legal Aid'ге укугу бар — бул мыйзам
2. Адвокат баарын өзү уюштурат — сизге адвокат табуу гана жетиштүү
3. Сиз эч нерсе төлөбөйсүз — мамлекет адвокатка төлөйт
4. Бир адвокат баш тартса — башкаларга чалыңыз, көп
5. Адвокат жаман иштесе — алмаштырууга укугуңуз бар
Акыркы жаңыртуу: март 2026
Булактар: GOV.UK, Legal Aid Agency, Scottish Legal Aid Board, LSANI, Right to Remain
⚠️ Бул сайттагы бардык маалымат жалпы маалымдама мүнөзүндө жана юридикалык кеңеш болуп эсептелбейт.