Uy-joy va yordam uchun qaytarish: £10 000 — kimga tegishli
Yangi qonun (Immigration and Asylum Bill, 2026-yil 30-iyunda kiritilgan) baʼzi voyaga yetganlardan taxminan £10 000 olishni xohlaydi — ish koʻrilayotgan paytda davlat bergan uy-joy va pul xarajatlariga hissa sifatida. Bu hali qonun emas va bugun hech kim hech narsa toʻlashi shart emas. Bolalar toʻlamaydi. Va eng muhimi: kim hozir bu yordamni olayotgan yoki ilgari olgan boʻlsa — katta ehtimol bilan ozod qilingan; qoida keyinroq boshpana soʻraydiganlarga qaratilgan.
U 2026-yil 30-iyunda Jamoatlar palatasiga kiritilgan va muhokama qilinmoqda (2-oʻqish). Qonunga aylanishi uchun u parlamentning ikkala palatasidan oʻtishi va qirollik roziligini (Royal Assent) olishi kerak, aniq summa va maosh chegarasi esa keyin alohida qoidalarda yoziladi. Shu vaqtgacha hech narsa amal qilmaydi — toʻlash shart emas.
Bu sizga tegishlimi?
Eng muhimi — qoidaga tushasizmi yoki yoʻqmi, tushunish. Uchta keng tarqalgan holat:
Bu qoida boʻyicha siz, katta ehtimol bilan, ozod qilingansiz. Qonun toʻgʻridan-toʻgʻri yordam olishni qoida kuchga kirgunga qadar boshlaganlarni ozod qiladi (clause 23(6)(b)). Yaʼni hozirgi va oldingi yordam oluvchilarga qaratilmagan.
Unda bu sizga tegishli emas. Qoida faqat ish koʻrilayotgan paytda davlatdan uy-joy yoki pul olganlarga tegishli.
Unda siz qoidaga tushishingiz mumkin. Qoida kuchga kiradigan aniq sana hozircha belgilanmagan — uni vazir alohida eʼlon qiladi.
Bu nima, qisqacha
Davlat baʼzi odamlar ish koʻrilayotgan paytda olgan yordam xarajatlariga hissa qaytarishini xohlaydi. Bu hamma uchun bir xil summa (flat-rate, hukumat bahosi boʻyicha taxminan £10 000) — sizning aniq kvartirangiz uchun hisob emas, balki butun tizim xarajatlariga oʻrtacha hissa.
Toʻlov oylik va faqat maosh chegarasidan yuqori boʻlganda amalga oshiriladi (chegara hozircha aytilmagan) — va hech qachon qashshoqlikka olib kelmaydi: bu qonun matnida toʻgʻridan-toʻgʻri yozilgan.
Asosiy nuqtalar
Ikki boshqa narsa bilan adashtirmang
Agar yordam olayotgan paytda jamgʻarmalaringiz yoki aktivlaringiz boʻlsa — qoʻshimcha toʻlash yoki keyinroq aktivlar aniqlansa qaytarish soʻralishi mumkin. Bu boshqa, alohida policy statementdan.
2026-yil 2-iyundan boshlab Home Office yordam berishga majbur emas — endi bu uning qarori. Bu allaqachon amal qiladi va £10 000 qaytarish bilan bogʻliq emas. Batafsil — 2025-2026 islohoti sahifasida.
Hozir nima qilish kerak
Bu sahifa qonun loyihasini tushuntiradi — bu yuridik maslahat emas, biz IAA tomonidan tartibga solinadigan maslahatchilar emasmiz.
- Bugun toʻlash shart emas. Hech narsa qabul qilinmagan — bu faqat taklif.
- Butun davr uchun hujjatlarni saqlang (shartnomalar, toʻlov kvitansiyalari, Home Office xatlari) — har qanday immigratsiya ishi uchun odatdagidek.
- Tartibga solinadigan immigratsiya maslahatchisini iaa.gov.uk saytida tekshirish mumkin. Bepul yordam — /uzb/lawyer orqali.
- Aniq summa va chegara bilan qoidalar chiqqanda sahifani yangilaymiz.
Tez-tez beriladigan savollar
Bu allaqachon qonunmi?
Yoʻq. Qonun loyihasi (Immigration and Asylum Bill) parlamentga 2026-yil 30-iyunda kiritilgan, hozir 2-oʻqishda. Hozircha hech narsa kuchga kirmagan — bugungi kunda bu qoida boʻyicha hech kim hech narsa toʻlashi shart emas.
Bu kimga tegishli?
Voyaga yetganlarga, agar ikki narsa bir-biriga toʻgʻri kelsa: ular ish koʻrilayotgan paytda davlatdan uy-joy yoki yashash uchun pul olgan boʻlsa (asylum support: section 95 yoki section 4) va keyin yaxshi daromad topa boshlagan boʻlsa. Lekin muhimi: kim hozir bu yordamni olayotgan yoki ilgari olgan boʻlsa — qonun boʻyicha ozod qilingan. Qoida keyinroq boshpana soʻraydiganlarga qaratilgan.
Agar men davlatdan yordam olmagan boʻlsam-chi?
Unda bu sizga tegishli emas. Faqat ish koʻrilayotgan paytda davlatdan uy-joy yoki pul olganlar toʻlaydi. Agar siz oʻzingiz yashagan boʻlsangiz — doʻstlarda, qarindoshlarda yoki oʻz hisobingizdan ijarada — bu qoida boʻyicha toʻlashingiz shart emas.
Bu butun vaqt uchunmi yoki faqat qaror kutish davri uchunmi?
Faqat ishingiz koʻrilayotgan paytda berilgan yordam uchun (section 95 / section 4). Keyinchalik, sizga maqom berilgandan soʻng oladigan yordam — bu asylum support emas, bu yerga kirmaydi.
Hamma uchun bir xil summa?
Qarz hamma uchun taxminan bir xil: hukumat £10 000 atrofida raqamni aytadi. U sizning qancha vaqt yashaganingiz yoki uy-joyingiz qancha turganiga qarab emas, balki tizim xarajatlariga umumiy, oʻrtacha hissa sifatida hisoblanadi. Muhimi: aniq summa qonunning oʻzida yoʻq — uni keyinroq alohida qoidalarda yozadilar.
Men aslida qancha toʻlayman?
Maoshingizga qarashadi. Kam maosh olsangiz — kam toʻlaysiz yoki umuman toʻlamaysiz. Yaxshi maosh olsangiz — koʻproq, oylik toʻlovlar bilan. Maoshning qaysi darajasidan pastda umuman toʻlanmasligi hozircha aytilmagan.
«Qarzdorman» va «har oy toʻlayman» — bu bir xilmi?
Yoʻq. Qarz sizning nomingizda boʻlishi mumkin, ammo kam maosh olayotgan boʻlsangiz — hech narsa toʻlamasligingiz mumkin. Qonunning oʻzida toʻgʻridan-toʻgʻri yozilgan: agar bu sizni qashshoqlikka (destitution) olib kelsa, toʻlashga majburlanmaysiz.
Bolalar toʻlaydimi?
Yoʻq. Kim yordam olgan butun vaqt davomida 18 yoshdan kichik boʻlgan boʻlsa — ozod qilingan. Bu qonun matnida toʻgʻridan-toʻgʻri yozilgan (clause 23(6)(a)).
Bu ILR (doimiy yashash) ni bloklaydimi?
Hukumat qarzni toʻlashni ILR berilgunga qadar talab qilmoqchi ekanligini aytadi. Ammo qonun matnida bu yoʻq — «settlement» yoki «ILR» soʻzlari umuman uchramaydi. Agar kiritilsa — bu alohida Immigration Rules orqali, bu qonun bilan emas. Buni kuzatib boramiz.
Men allaqachon qochqinman, lekin ish koʻrilayotgan paytda section 95 olganman — mendan olinadimi?
Qonun tan olingan qochqinlarni ham qamrab oladi — yordam turiga qarab, maqomga qarab emas. Ammo muhim himoya bor: agar siz yordam olishni qoida kuchga kirgunga qadar boshlagan boʻlsangiz, ozod qilingansiz (clause 23(6)(b)). Batafsil tahlil — «suyaklarigacha» sahifasida.
Bu qachon kuchga kirishi mumkin?
Qonun qabul qilinganidan (Royal Assent) keyin va aniq summa va maosh chegarasi bilan alohida qoidalar chiqarilgandan keyin. Realistik — tez orada emas, va shu vaqtgacha hech narsa amal qilmaydi.