Британ паспортуна жол

GOV.UK One Login — бардык мамлекеттик кызматтар үчүн бирдиктүү аккаунт: салыктар, eVisa, Universal Credit, ILR жана жарандыкка арыз берүү.

Алмаштырат эски Government Gateway ди. Убакыттын өтүшү менен бардык кызматтар One Login га өтөт.

Кантип түзүү керек:

• sign-in.service.gov.uk сайтына кириңиз
• Email жана телефон керек
• Текшерүү үчүн: паспорт же BRP
• GOV.UK ID Check тиркемесин жүктөп алыңыз

Кеңеш: статус алгандан кийин дароо аккаунт түзүңүз — баары үчүн керек болот.

Good character — ILR жана жарандык үчүн милдеттүү талап. Home Office UK дагы бүт тарыхыңызды текшерет.

Эмне зыян келтириши мүмкүн:

• Соттуулук (бардыгы, ал тургай кичинекей)
• HMRC алдында салык карыздары
• Документтердеги жалган маалыматтар
• Төлөнбөгөн айыптар (council tax, TV licence)
• Иммиграциялык эрежелердин бузулушу
• Банкроттук

Эмне таасир этпейт:

• Parking tickets (өз убагында төлөнсө)
• £100 га чейинки майда айыптар (төлөнсө)
• Ылдамдыкты ашыруу айыптары (төлөнсө)

Кантип текшерүү: gov.uk сайтынан DBS check (£18 basic) заказ кылыңыз. HMRC текшериңиз — карыз жокпу.

💡 Негизги эреже: статус алган БИРИНЧИ КҮНДӨН good character жөнүндө кам көрүңүз. Салыктарды төлөңүз, мыйзамды бузбаңыз, бардык эсептерди өз убагында төлөңүз.

Бирөөнө иштейсизби (employed)? Салыктарды иш берүүчү автоматтык түрдө PAYE аркылуу төлөйт. Сизге эч нерсе кылуунун кажети жок.

Self-employed же кошумча киреше? Ар жылы 31-январга чейин Self Assessment тапшыруу милдеттүү.

NI Number (National Insurance) — статус алгандан кийин HMRC ден автоматтык түрдө келет. 8 жумадан кийин келбесе — 0800 141 2075 чалыңыз.

P60 — иш берүүчүдөн жыл сайынкы салык маалымкаты. БАРДЫК P60 ларды сактаңыз — ILR үчүн керек!

Кайда тапшыруу: GOV.UK Personal Tax Account аркылуу

⚠️ Салык декларациясын тапшырбоо = HMRC алдында карыз = good character үчүн көйгөй = ILR же жарандыктан баш тартуу.

Sole Trader — эң жөнөкөй вариант. Каттоо акысыз, gov.uk/set-up-sole-trader сайтында. Self Assessment тапшыруу милдеттүү.

Limited Company — өзүнчө юридикалык жак. Документтер көбүрөөк, бирок чектелген жоопкерчилик. Companies House да каттоо (£12).

Милдеттер: ар жыл Self Assessment, кирешелердин жана чыгымдардын эсебин жүргүзүү, квитанцияларды жана invoice ларды 5 жыл сактоо.

Качкын ишкерлерге жардам:

• TERN — The Entrepreneurial Refugee Network. 750+ негиздөөчү. Акысыз программалар, менторлор, коомчулук
• Start Up Loans — £25,000 га чейин жылдык 6% + акысыз ментор
• Prince's Trust — 18-30 жаш үчүн гранттар жана колдоо

ILR үчүн UK да 5 жыл үзгүлтүксүз жашоо керек.

Жоктук эрежелери:

• 5 жылда жалпысынан максимум 450 күн
• Бир сапарда максимум 90 күн катары менен
• Ашып кетсе — түшүндүрүү каты жөнөтүңүз

Жашоону кантип далилдөө:

• Паспорттогу штамптар
• Boarding passes жана билеттер
• Bank statements (UK дагы транзакциялар)
• Council tax bills, utility bills
• P60, payslips

💡 Чет өлкөгө бардык сапарлардын таблицасын жүргүзүңүз: чыгуу датасы, кайтуу датасы, өлкө, максат. ILR га арыз бергенде пайдалуу болот.

ILR жана жарандык үчүн милдеттүү тест. 45 мүнөттө 24 суроо, 18+ туура жооп керек.

Баасы: £50

Катталуу: gov.uk/life-in-the-uk-test

Эмнени окуу: "Life in the United Kingdom: A Guide for New Residents" китеби (Amazon да £12.99). UK нын тарыхын, саясатын, укуктарын, маданиятын камтыйт.

Машыгуу: lifeintheuktestweb.co.uk сайтында акысыз тесттер

📌 Тест англис тилинде гана жеткиликтүү. Адегенде тилди B1 деңгээлине жеткириңиз, анан тестке даярданыңыз.

Азыр: ILR жана жарандык үчүн B1 speaking & listening талап кылынат.

⚠️ 2026-жылдын январынан жумуш визалары үчүн B2 ге чейин көтөрүлдү. Жарандык үчүн талкууланууда — gov.uk/english-language текшериңиз

Кабыл алынган тесттер:

• IELTS Life Skills B1 (~£150)
• Trinity College GESE Grade 5 / ISE I (~£200)

Өзгөчөлүктөр (тест керек эмес):

• Англис тилдүү өлкөлөрдүн жарандары (АКШ, Канада, Австралия ж.б.)
• Англис тилинде окулган degree бар (ECCTIS тастыктамасы керек)
• 65 жаштан жогору же медициналык көрсөткүчтөр

Акысыз ESOL: Курстарга кантип жазылуу →

Качан: статус алгандан кийин 5 жыл continuous residence.

Форма: SET(AC) — Settlement for Refugees

Баасы: £2,885 + £19.20 (biometrics)

Документтер:

• eVisa / BRP
• Бардык жылдар үчүн P60
• Tax returns (self-employed болсо)
• Акыркы жылдын payslips тери
• Council tax bills
• Bank statements
• Life in the UK test certificate
• English B1 certificate

Тапшырылат: GOV.UK аркылуу онлайн

Мөөнөт: ~6 ай. Супер тез кызмат: +£800 = 1 жумуш күнүндө чечим.

Качан: ILR алгандан 1 жыл кийин.

Форма: AN (Application for Naturalisation)

Баасы: £1,580 (£1,330 арыз + £80 салтанат + £19.20 biometrics + ~£150 English test)

Эмне керек:

• 2 сунуштоочу — British citizens, сизди жеке 3+ жыл тааныйт
• Life in the UK test — ILR үчүн мурунтан тапшырылган
• English B1 — ILR үчүн мурунтан тастыкталган
• Good character — таза тарых
• Continuous residence — максимум 450 күн жоктук, максимум 90 күн катары менен

Мөөнөт: ~6 ай.

Салтанат: oath же affirmation of allegiance, натурализация сертификатын аласыз. Андан кийин британ паспортуна арыз бере аласыз.