Роҳ ба паспорти британӣ

GOV.UK One Login — аккаунти ягона барои ҳамаи хизматрасониҳои давлатӣ: андоз, eVisa, Universal Credit, ариза ба ILR ва шаҳрвандӣ.

Иваз мекунад Government Gateway -и кӯҳна. Бо мурури вақт ҳамаи хизматрасониҳо ба One Login мегузаранд.

Чӣ тавр сохтан:

• Ба sign-in.service.gov.uk равед
• Email ва телефон лозим аст
• Барои тасдиқ: паспорт ё BRP
• Барномаи GOV.UK ID Check -ро зеркашӣ кунед

Маслиҳат: баъд аз гирифтани мақом дарҳол аккаунт созед — барои ҳама чиз лозим мешавад.

Good character — талаботи ҳатмӣ барои ILR ва шаҳрвандӣ. Home Office таърихи шуморо дар тамоми муддати будани дар UK месанҷад.

Чӣ метавонад зарар расонад:

• Судимат (ҳама, ҳатто хурд)
• Қарзи андоз пеши HMRC
• Маълумоти дурӯғ дар ҳуҷҷатҳо
• Ҷаримаҳои пардохтнашуда (council tax, TV licence)
• Вайрон кардани қоидаҳои муҳоҷират
• Муфлисшавӣ

Чӣ таъсир намекунад:

• Parking tickets (агар сари вақт пардохт шуда бошад)
• Ҷаримаҳои хурд то £100 (агар пардохт шуда бошад)
• Ҷаримаҳои суръати зиёд (агар пардохт шуда бошад)

Чӣ тавр тафтиш кардан: DBS check (£18 basic) -ро дар gov.uk фармоиш диҳед. HMRC -ро тафтиш кунед — қарз нест?

💡 Қоидаи асосӣ: аз РӮЗИ АВВАЛ пас аз мақом дар бораи good character ғамхорӣ кунед. Андоз пардохт кунед, қонунро вайрон накунед, ҳамаи ҳисобҳоро сари вақт пардохт кунед.

Барои касе кор мекунед (employed)? Андозро корфармо ба таври автоматикӣ тавассути PAYE мепардозад. Ба шумо ягон чиз кардан лозим нест.

Self-employed ё даромади иловагӣ? Ҳар сол то 31 январ Self Assessment пешниҳод кардан ҳатмист.

NI Number (National Insurance) — пас аз мақом аз HMRC ба таври автоматикӣ меояд. Агар пас аз 8 ҳафта наомад — ба 0800 141 2075 занг занед.

P60 — маълумотномаи ҳарсолаи андоз аз корфармо. ҲАМАИ P60 -ро нигоҳ доред — барои ILR лозим аст!

Дар куҷо пешниҳод кардан: тавассути GOV.UK Personal Tax Account

⚠️ Пешниҳод накардани эъломияи андоз = қарз пеши HMRC = мушкилот барои good character = радди ILR ё шаҳрвандӣ.

Sole Trader — оддитарин вариант. Сабти ном ройгон дар gov.uk/set-up-sole-trader. Пешниҳоди Self Assessment ҳатмист.

Limited Company — шахси ҳуқуқии алоҳида. Ҳуҷҷатҳо бештар, аммо масъулияти маҳдуд. Сабти ном дар Companies House (£12).

Ӯҳдадориҳо: ҳар сол Self Assessment, ҳисоби даромад ва хароҷот, нигоҳ доштани чекҳо ва invoice ҳо 5 сол.

Кӯмак барои соҳибкорони паноҳанда:

• TERN — The Entrepreneurial Refugee Network. 750+ асосгузор. Барномаҳои ройгон, менторҳо, ҷомеа
• Start Up Loans — то £25,000 бо 6% солона + ментори ройгон
• Prince's Trust — грантҳо ва дастгирӣ барои 18-30 сола

Барои ILR 5 соли зиндагии беист дар UK лозим аст.

Қоидаҳои набудан:

• Дар 5 сол дар маҷмӯъ ҳадди аксар 450 рӯз
• Дар як сафар ҳадди аксар 90 рӯзи пайиҳам
• Агар зиёд шуда бошад — мактуби тавзеҳӣ пешниҳод кунед

Чӣ тавр зиндагиро исбот кардан:

• Мӯҳрҳо дар паспорт
• Boarding passes ва чиптаҳо
• Bank statements (амалиётҳо дар UK)
• Council tax bills, utility bills
• P60, payslips

💡 Ҷадвали ҳамаи сафарҳо ба хориҷро нигоҳ доред: санаи баромадан, санаи бозгашт, кишвар, мақсад. Ҳангоми аризаи ILR ба кор меояд.

Тести ҳатмӣ барои ILR ва шаҳрвандӣ. 24 савол дар 45 дақиқа, 18+ ҷавоби дуруст лозим аст.

Нарх: £50

Сабти ном: gov.uk/life-in-the-uk-test

Чӣ хондан: китоби "Life in the United Kingdom: A Guide for New Residents" (£12.99 дар Amazon). Таърихи UK, сиёсат, ҳуқуқ, фарҳангро фаро мегирад.

Машқ: тестҳои ройгон дар lifeintheuktestweb.co.uk

📌 Тест танҳо бо забони англисӣ дастрас аст. Аввал забонро то B1 расонед, баъд ба тест омода шавед.

Ҳоло: барои ILR ва шаҳрвандӣ B1 speaking & listening талаб карда мешавад.

⚠️ Аз январи 2026 барои визаҳои корӣ аллакай ба B2 баланд шуд. Барои шаҳрвандӣ муҳокима мешавад — gov.uk/english-language -ро тафтиш кунед

Тестҳои қабулшаванда:

• IELTS Life Skills B1 (~£150)
• Trinity College GESE Grade 5 / ISE I (~£200)

Истисноҳо (тест лозим нест):

• Шаҳрвандони кишварҳои англисзабон (ИМА, Канада, Австралия ва ғ.)
• Degree бо забони англисӣ дорад (тасдиқи ECCTIS лозим аст)
• Синни 65+ ё нишондодҳои тиббӣ

ESOL ройгон: Чӣ тавр ба курсҳо сабти ном кардан →

Кай: 5 соли continuous residence пас аз гирифтани мақом.

Шакл: SET(AC) — Settlement for Refugees

Нарх: £2,885 + £19.20 (biometrics)

Ҳуҷҷатҳо:

• eVisa / BRP
• P60 барои ҳамаи солҳо
• Tax returns (агар self-employed бошад)
• Payslips барои соли охирин
• Council tax bills
• Bank statements
• Life in the UK test certificate
• English B1 certificate

Пешниҳод мешавад: онлайн тавассути GOV.UK

Мӯҳлат: ~6 моҳ. Хизмати фаврӣ: +£800 = қарор дар 1 рӯзи корӣ.

Кай: 1 сол пас аз гирифтани ILR.

Шакл: AN (Application for Naturalisation)

Нарх: £1,580 (£1,330 ариза + £80 маросим + £19.20 biometrics + ~£150 English test)

Чӣ лозим аст:

• 2 тавсиядиҳанда — British citizens, шуморо шахсан 3+ сол мешиносанд
• Life in the UK test — барои ILR аллакай супорида шудааст
• English B1 — барои ILR аллакай тасдиқ шудааст
• Good character — таърихи тоза
• Continuous residence — ҳадди аксар 450 рӯзи набудан, ҳадди аксар 90 рӯзи пайиҳам

Мӯҳлат: ~6 моҳ.

Маросим: oath ё affirmation of allegiance, сертификати табиатпазирӣ мегиред. Пас аз ин метавонед ба паспорти британӣ ариза диҳед.