8-modda: boʻlak-boʻlak tahlil

Yangilangan: 2 iyul 2026

Qisqacha

Maʼlumot2 iyl 2026· Keyingi tekshiruv: 16 iyl 2026

Maʼlumot

2iyl2026

Keyingi tekshiruv: 16 iyl 2026

Immigration and Asylum Bill (HC Bill 105)ning 17–20-bandlari — soʻzma-soʻz va oddiy tilda. Toʻrttasi ham mavjud qonunga kiritilgan oʻzgartirishlar (Nationality, Immigration and Asylum Act 2002): yangi «sponsor claim» tartibi, «oila hayoti»ning qonundagi birinchi taʼrifi, qattiqroq jamoat manfaati, qayta yozilgan deportatsiya ramkasi. Kalit soʻzlar — baholovchi, shuning uchun haqiqiy chegarani birinchi sud qarorlari belgilaydi.

Raqamlarda

17–20

bandlar, Part 2

NIAA 2002 ni oʻzgartiradi

117AA

yangi «oila yadrosi»

18-band

if and only if

qattiq testlar

bolalar va deportatsiya

Sudlar hal qiladi

haqiqiy taʼsir

atamalar baholovchi

📖 Bu batafsil tahlil — aniq maʼlumot kerak boʻlganlar uchun. Agar faqat «mohiyatan nima oʻzgaradi» kerak boʻlsa, qisqa sahifaga qayting. Qonun iqtiboslari asl ingliz tilida berilgan, har birining ostida oʻzbekcha tushuntirish. Bularning hech biri hali kuchga kirmagan — bu qonun loyihasi.

Bu qonunning qayerida

17–20-bandlar qonun loyihasining Part 2 qismi, «Article 8 of the European Convention on Human Rights». Ularning hech biri mustaqil rejim yaratmaydi: toʻrttasi ham mavjud qonunni oʻzgartiradi — Nationality, Immigration and Asylum Act 2002 (17-band — section 113 va unga bogʻliq boʻlimlar; 18–20-bandlar — Part 5A, unda 8-moddaga oid «sudlarga koʻrsatmalar» joylashgan).

Konvensiyadagi 8-moddaning oʻzi oʻzgarmaydi — qonun loyihasi Britaniya sudlari va tribunalari uni immigratsiya ishlarida qanday qoʻllashi kerakligini oʻzgartiradi. Hukumat ECHR Memorandumini eʼlon qildi — unda Konvensiyaga muvofiqligi boʻyicha oʻz bahosi berilgan.

17-band — «sponsor human rights claim»

clause 17(1)(c) «"sponsor human rights claim" means a claim made by a person to the Secretary of State at a place designated by the Secretary of State that to refuse a member of the person's family entry into the United Kingdom would be unlawful under section 6 of the Human Rights Act 1998 on the grounds of a breach of Article 8 of the Human Rights Convention (right to respect for private and family life).»

Ariza berishning yangi turi: uni Buyuk Britaniyadagi shaxs (sponsor) beradi — uning oila aʼzosiga kirishni rad etish 8-moddani buzishi haqida. Hozir bunday arizani xorijdan qarindoshning oʻzi beradi. Bandning oʻzida sponsor boʻlishi mumkin boʻlganlar boʻyicha cheklov yoʻq — toifalar (hukumatning tushuntirish materiallarida fuqarolar, settled maqomi va himoya maqomiga ega boʻlganlar tilga olinadi) va «designated place»ni Home Office amaliyoti belgilaydi.

17-band zanjir boʻylab nimani oʻzgartiradi (kichik bandlar (3)–(7)):

17(3): sponsor claim «inadmissible» deb eʼlon qilinishi mumkin emas section 80A boʻyicha — «Subsection (1) does not apply to a sponsor human rights claim».
17(4): sponsorning apellyatsiyasi kirishni soʻragan qarindoshga oid qarorni ham qamrab oladi.
17(5): bunday apellyatsiyalarga section 86B ning tezlashtirilgan muddati (deportatsiya ishlari uchun) tatbiq etilmaydi.
17(6): sponsor claim section 94(3) boʻyicha «clearly unfounded» deb sertifikatlanishi mumkin emas — yaʼni sponsorning mamlakat ichidagi apellyatsiya huquqi bu mexanizm bilan olib tashlanmaydi.
17(7): agar qarindoshga kirish yoki qolish ruxsati berilsa, apellyatsiya «abandoned» (toʻxtatilgan) hisoblanadi — maqsadga erishildi, bahslashishga hojat yoʻq.

Bu protsessual band: u kim va qanday ariza berishi va apellyatsiya qilishini belgilaydi. Unda daromad yoki til shartlari yoʻq — ularni Appendix FM va kelajakdagi qoidalar belgilaydi (va belgilab qoladi).

18-band — avval «umuman oilaviy hayot bormi»

clause 18(3) → s.117A(1A) «The court or tribunal must first decide whether Article 8 is engaged on the basis of the person's private and family life.»

Yangi ikki bosqichli tartib: sud avval 8-modda umuman «qoʻllaniladimi» (himoyalanadigan oilaviy/shaxsiy hayot bormi — quyidagi yangi section 117AA mezonlari boʻyicha) va faqat keyin jamoat manfaati bilan muvozanatga oʻtishi shart. Birinchi bosqichdan oʻtmagan ish muvozanat bosqichiga yetib bormaydi.

«Oila yadrosi» — yangi section 117AA

clause 18(4) → s.117AA(1)–(2) «A person's family life for the purposes of Article 8 is normally limited to their core cohabiting family. … "Core cohabiting family", in relation to a person, A, means the following people, to the extent that A lives with them— (a) A's spouse, civil partner or partner; (b) where A is a parent, A's children who are under the age of 18; (c) where A is under the age of 18, A's parents.»

Qonunda birinchi marta — oilaviy hayotning taʼrifi: normal holatda bu faqat turmush oʻrtogʻi/fuqarolik sherigi/partner, 18 yoshgacha boʻlgan bolalaringiz (agar ota-ona boʻlsangiz) va 18 yoshdan kichik boʻlsangiz, ota-onangiz — va faqat birga yashayotgan darajada («to the extent that A lives with them»). «Normally» soʻziga eʼtibor bering: bu prezumpsiya, mutlaq taqiq emas — yuristlar aynan shu soʻz atrofida bahslashadi.

s.117AA(3)–(4) «Where a person, A, has a child, B, who is under the age of 18, with whom A does not live, A does not normally have a family life with B … unless there is evidence that A has a genuine and subsisting parental relationship with B. … An adult, A, does not normally have a family life … with another adult, B, unless— (a) A and B live together as spouses, civil partners or partners, or (b) the circumstances are such that there is an additional element of dependency (beyond normal emotional ties) as between A and B.»

Ikki aniqlik: birga yashamaydigan 18 yoshgacha boʻlgan bola bilan oilaviy hayot faqat haqiqiy, davom etayotgan ota-ona munosabatlari mavjud boʻlganda (va dalillar kerak). Kattalar oʻrtasida (keksa ota-onalar, aka-uka/singillar, voyaga yetgan bolalar) — faqat «oddiy hissiy aloqalardan tashqari qoʻshimcha qaramlik» mavjud boʻlganda.

117AA(5): OʻZ-OʻZIDAN bunday qaramlik hisoblanmaydigan narsalar:

moliyaviy qaramlik;
kasallik yoki zaiflik — quyidagi uchta shart bir vaqtning oʻzida bajarilgan holdan tashqari: shaxs doimiy parvarishga muhtoj boʻlgan darajada notavon, bu parvarishni aynan shu qarindosh bera oladi va boshqa mamlakatda munosib parvarish boʻlmaydi;
hissiy qoʻllab-quvvatlash;
urush/mojaro/beqarorlik mamlakatida yashash (va qarindoshning uning farovonligi haqida qaygʻurishi).

✅ Muhim nuance — 117AA(6): «Nothing in subsection (5) prevents a court or tribunal from considering the factors mentioned in that subsection when determining the public interest question». Xuddi shu omillarni (kasallik, urush, moliyaviy yordam) sud ikkinchi bosqichda — jamoat manfaati muvozanatida hisobga olishi mumkin. Eshik toʻliq yopilmagan.

19-band — qattiqroq «jamoat manfaati» (s.117B)

clause 19(2) → s.117B(3) «…(a) are, and are likely to remain, financially independent, (b) are, and are likely to remain, able to house themselves (and any dependent family members) adequately without reliance on state support, and (c) are not, and are not likely to become, reliant on public services, in particular health or social care services, in the long-term…»

Ilgari: jamoat manfaati shaxsning «moliyaviy mustaqil» boʻlishini talab qilardi. Endi — uchta shart, har biri kelajakka qaratilgan («are, and are likely to remain»): moliyaviy mustaqillik, oʻzini (va qaramogʻidagilarni) davlat yordamisiz uy-joy bilan taʼminlay olish qobiliyati va davlat xizmatlariga, xususan sogʻliqni saqlash va ijtimoiy parvarishga uzoq muddatli qaramlikning yoʻqligi.

clause 19(3) → s.117B(3A) «It is in the public interest … that persons who seek to enter or remain in the United Kingdom— (a) have not been convicted of a criminal offence (in the United Kingdom or elsewhere), (b) have co-operated with immigration authorities and processes, and (c) are otherwise of good character.»

Jamoat manfaati uchun uchta yangi omil: sudlanmaganlik (har qanday mamlakatda), immigratsiya organlari va jarayonlari bilan hamkorlik qilish, «yaxshi xarakter». Bular muvozanatda davlat tarafidagi toshlardir.

clause 19(4) → s.117B(4) «No weight should be given to a private or family life established by a person at a time when the person is in the United Kingdom and— (a) they require leave to enter or remain in the United Kingdom but do not have it or obtained it by deception, or (b) they are in serious breach of a condition attached to their leave to enter or remain.»

Nol ogʻirlik shaxsiy va oilaviy hayotga, agar u Buyuk Britaniyada ruxsatsiz boʻlgan, ruxsatni aldash yoʻli bilan olgan yoki ruxsat shartlarini jiddiy buzgan vaqtda yaratilgan boʻlsa. Hozir «nol ogʻirlik» faqat shaxsiy hayotga (va noqonuniy maqomdagi sherik bilan munosabatlarga) taalluqli — uni butun oilaviy hayotga tarqatish sezilarli qattiqlashtirishdir.

clause 19(7) → s.117B(7) «…it would not be reasonable to expect a child to leave the United Kingdom if (and only if) one or more of the following conditions are met— (a) the child would not receive any education in the country to which the child is proposed to be relocated …; (b) there would be very significant obstacles to the child's ability to adapt to or integrate into the new country; (c) the child's relocation to the new country would otherwise have a very significant and long-lasting adverse effect on the child.»

Bolalar testi «if (and only if)» orqali qayta yozilgan — yopiq roʻyxat. «Bolaning ketishi mantiqsiz» endi faqat: yangi mamlakatda umuman taʼlim boʻlmasa; yoki moslashish uchun «juda jiddiy toʻsiqlar» boʻlsa; yoki aks holda — «juda jiddiy va uzoq muddatli zarar» boʻlsa. Bundan tashqari, 117B(6)(c) dagi yangi shart: agar ota-ona chiqarib yuborilsa va bola Buyuk Britaniyada qolsa — bu faqat bolaga very significant and long-lasting zarar yetkazsa hisobga olinadi.

20-band — deportatsiya: yangi s.117C ramkasi

Asosiy kengayish: hozir section 117C «chet ellik jinoyatchilar» haqida. 20-band uni deportatsiyaga tortilishi mumkin boʻlgan barcha uchun qayta yozadi (yangi s.117D(1A): Immigration Act 1971 ning section 3(5)(a) yoki 3(6) boʻyicha — bu hukmsiz «conducive to the public good» deportatsiyasini va deportatsiya qilinayotgan shaxsning oila aʼzolarini oʻz ichiga oladi).

clause 20(3) → s.117C(1) «Where a person is liable to deportation, the public interest, and in particular the interest in public safety and the prevention of disorder or crime, requires their deportation unless its effect on the person or a member of their family would be disproportionate.»

Boshlangʻich nuqta: jamoat manfaati deportatsiyani talab qiladi — agar uning shaxsga yoki uning oilasiga taʼsiri «nomutanosib» boʻlmasa.

s.117C(3) «The effect of a person's deportation will be disproportionate if (and only if)— (a) one (or more) of the following sets of exceptional circumstances applies, and (b) the interference with a person's rights under Article 8 … cannot be justified by the public interest in favour of the person's deportation…»

Yana «if (and only if)» — uchta «istisno holatlar toʻplami» dan iborat yopiq roʻyxat. Hech biriga kirmasangiz — deportatsiya qonun taʼrifi boʻyicha mutanosib.

Uchta toʻplam (117C(4)–(6)):

(4) Buyuk Britaniyada uzoq hayot: hayotining koʻp qismini qonuniy yashagan + ijtimoiy va madaniy jihatdan integratsiyalashgan + chiqarib yuboriladigan mamlakatda integratsiya uchun «very significant obstacles» mavjud. Uchalasi birgalikda.
(5) Sherik/bola: malakali sherik bilan haqiqiy munosabatlar yoki malakali bola bilan ota-ona munosabatlari va deportatsiyaning ularga taʼsiri «unduly harsh» (haddan tashqari shafqatsiz) boʻladi.
(6) Boshqa: «very compelling circumstances» — 8-modda boʻyicha daʼvoni (4) yoki (5) toʻplamlaridan kam boʻlmagan darajada asoslaydigan boshqa juda jiddiy holatlar.

Jinoyat qanchalik ogʻir boʻlsa, uning holatlari va jamiyatga yetkazgan zarari — deportatsiyadagi jamoat manfaati shunchalik kuchli (117C(2)): ishning ogʻirligi toʻgʻridan-toʻgʻri «istisno holatlar» ga qarshi tortiladi.

Baholovchi soʻzlar — sudlar aslida nimani hal qiladi

Qonun boshlangʻich nuqtani toraytiradi, lekin aniq maʼnosini faqat amaliyot belgilaydigan soʻzlarga tayanadi. Mana ular:

«normally» (117AA) — «normal holatda oila yadrosi bilan cheklangan»: qachon holat «normal emas»?
«additional element of dependency (beyond normal emotional ties)» — «oddiy aloqalar» chegarasi qayerda?
«disproportionate» (117C(1)) — butun deportatsiya ramkasi shu soʻzga bogʻliq;
«unduly harsh» (117C(5)) — bu soʻz hozirgi qonunda allaqachon mavjud va sudlar uni yillar davomida talqin qilgan; eski chegara yangi ramkada saqlanib qoladimi — birinchi qarorlar masalasi;
«very significant obstacles», «very significant and long-lasting adverse effect» — integratsiya va bolaga yetkazilgan zarar chegaralari.

Shuning uchun halol formula: chegara koʻtarildi — qanchalik, buni birinchi tribunal va apellyatsiya sudlari qarorlari koʻrsatadi. Royal Assentgacha hech narsa kuchga kirmaydi; undan keyin amaliyotni kuzatib boramiz va sahifani yangilaymiz.

Holati va keyingi qadamlar

Immigration and Asylum Bill (bill 4254, HC Bill 105): 1-oʻqish — 2026 yil 30 iyun, hozir Jamoatlar palatasida 2-oʻqish. Keyingi yoʻl: qoʻmita → hisobot → 3-oʻqish → Lordlar palatasi → Royal Assent. 17–20-bandlar matni har qanday bosqichda tuzatishlar bilan oʻzgarishi mumkin — bu tahlil 2026 yil 30 iyunda kiritilgan versiyaga mos keladi. Har bir bosqichda sahifani yangilaymiz.

Bu sahifa qonun loyihasi matnini tushuntiradi va yuridik maslahat emas — biz IAA tomonidan tartibga solinadigan maslahatchilar emasmiz. 8-modda boʻyicha ishlar aniq faktlarga juda bogʻliq. Tartibga solinadigan maslahatchini tekshiring: iaa.gov.uk. Bepul yordam: /uzb/lawyer.

Maʼlumot manbalari: Qonun loyihasi matni · HC Bill 105 (17–20-bandlar)Explanatory Notes · Bill 105 Human Rights (ECHR) Memorandum NIAA 2002, Part 5A — hozirgi matn (solishtirish)ECHR · 8-modda (Konvensiya matni)Free Movement · immigratsiya huquqi tahlili

← Qisqa versiyaga qaytish →