Босқынның жол жүру құжаты (Refugee Travel Document) Ұлыбритания
Босқынның саяхат құжаты (ағылш. Refugee Travel Document) — UK-те босқын мәртебесі бар адамдарға арналған британдық паспорт баламасы. Өтінім тек онлайн gov.uk сайтында UKVI аккаунты арқылы беріледі және құны £102. ILR болса 10 жылға дейін, leave to remain болса рұқсат мерзімі біткенше жарамды. gov.uk бойынша шешім 14 аптаға дейін қабылданады, ал қауымдастық тәжірибесінде құжат шамамен 35 күнде келеді. Босқын шетелге шыға алатын жалғыз құжат осы.
Қалай алуға болады — қадамдық нұсқаулық
Жиі қойылатын сұрақтар
Refugee Travel Document деген не?
UK-де босқын мәртебесі бар адамдарға арналған жол жүру құжаты. Саяхаттау үшін ұлттық паспортты алмастырады. «Travel Document» жазуы және UK елтаңбасы бар көк паспорт сияқты көрінеді. Оны әуе компаниялары мен шекара қызметтері қабылдайды, бірақ әрбір ел емес — сапар алдында сол елдің елшілігінен бұл құжатты қабылдайтынын және виза керек пе екенін сұраңыз.
Кім Refugee Travel Document ала алады?
UK-де босқын мәртебесі бар адамдар, сондай-ақ босқын мәртебесі бар адамға family reunion визасымен келгендер. Өтінімді тек UK ішінде отырып беруге болады. КІМГЕ ЖАРАМАЙДЫ: asylum seekers (шешім әлі жоқ), Humanitarian Protection (оларға £320 тұратын Certificate of Travel беріледі), азаматтығы жоқ адамдар (олардың өз stateless personʼs travel document құжаты бар), кәдімгі виза иелері.
Құны қанша және қанша уақыт жарамды?
Ересектерге — £102, 15 жастағы және одан кіші балаларға — £66.50. Жарамдылық мерзімі мәртебеге байланысты: ILR болса — 10 жылға дейін (ILR бар балаларға — 5 жылға дейін). Егер сізде leave to remain болса — 2026 жылғы 2 наурызға дейін мәртебе алғандарға 5 жыл, кейін алғандарға 30 ай, — құжат осы рұқсаттың соңына дейін жарамды. Мерзімін ұзарту = жаңа өтінім және жаңа баж. Бас тартылған жағдайда ақша қайтарылмайды.
Өтінімді қалай беруге болады?
Тек онлайн: gov.uk → «Apply for a Home Office travel document» → «How to apply» → Start now. eVisa және өзекті деректері бар UKVI-аккаунт, мәртебе туралы мәліметтер, цифрлық фото (сауалнамаға жүктеледі) және £102 төлеуге арналған карта қажет. Құжаттың дұрыс түрін таңдаңыз — қате болса, бажды қайтармай бас тартады. Сауалнаманың соңында жүйе қажет болған жағдайда қандай түпнұсқаларды және қай мекенжайға поштамен жіберу керектігін айтады.
Қанша күту керек?
gov.uk бойынша — сауалнама мен құжаттар алынғаннан кейін 14 аптаға дейін. Біздің қауымдастық мүшелерінің тәжірибесінде құжат шамамен 35 күнде келеді. Ақылы жеделдетілген қызмет жоқ. Егер отбасылық жағдайларға байланысты (ауыр ауру, жақын адамның қайтыс болуы, шетелдегі кейінге қалдыруға болмайтын ем) шұғыл бару керек болса — traveldocumentenquiries@homeoffice.gov.uk мекенжайына дәрігерден немесе ауруханадан хат жіберіңіз, тақырыбы: «New application enquiry – urgent compassionate case» және аты-жөні.
Ескі BRP-ді тапсыру керек пе?
Жоқ — gov.uk нұсқаулығында ол жоқ. BRP карталары 2024 жылғы 31 желтоқсаннан бастап жарамсыз, мәртебе енді eVisa-да. Өтінім беру үшін eVisa және UKVI-аккаунт қажет, ондағы деректер өзекті болуы тиіс — әйтпесе бас тартады. Егер сізде ILR болса, бірақ BRP ешқашан болмаса, алдымен eVisa алу үшін No Time Limit (NTL) өтінімін беріңіз.
Бұл құжатпен шыққан еліме баруға бола ма?
Жоқ. gov.uk бойынша құжат сіз шыққан елге және пана сұраған елге сапарлау үшін жарамсыз. Мұндай сапар босқын мәртебесін қайта қарауға әкелуі мүмкін: Home Office сізге енді қорғау қажет емес деп шешуі мүмкін. Басқа елдерге баруға болады, егер сол ел құжатты қабылдаса және виза қажет болса, визаңыз болса.
Бас тартылса немесе ойымнан айнысам не істеу керек?
Бас тартылған жағдайда баж қайтарылмайды. Қайта қарауды сұрауға болады (reconsideration request): traveldocumentenquiries@homeoffice.gov.uk мекенжайына хат жазыңыз, тақырыбы: «Reconsideration request» және өтініміңіздің нөмірі; хатта шешімнің неге қате екенін және қандай ережелерге сүйеніп өтінім бергеніңізді көрсетіңіз. Шешімнен кейін 28 күннен кешіктірмей және тек бір рет. Өтінімді кез келген уақытта қайтарып алуға болады, бірақ ақша тек өтінім бергеннен кейін 7 күн ішінде қайтарып алсаңыз ғана қайтарылады.
Құжатты жоғалтып алсам немесе ұрлатсам не істеу керек?
traveldocumentenquiries@homeoffice.gov.uk мекенжайына жазыңыз: аты-жөні, туған күні, азаматтығы, ал болса — құжат нөмірі, Home Office ісінің нөмірі (немесе UAN) және полиция есебінің нөмірі. Жаңа құжат тек UK ішінен ресімделеді — бұл жаңа өтінім және жаңа баж. Егер шетелде жоғалтсаңыз, оралу үшін визалық орталық арқылы «form for accompanying an eVisa» (£154) қажет — сізде leave to remain болса, немесе ILR болса және UK-ден тыс болған уақытыңыз 2 жылдан аз болса; ILR болса және UK-ден тыс болған уақытыңыз 2 жылдан көп болса — Returning Resident visa (£726) қажет.